Dlaczego okna parują od zewnątrz i kiedy to mija

Okna parują od zewnątrz, bo dobry pakiet szybowy (Ug 0,5-1,1 W/m²K) prawie nie przepuszcza ciepła z domu. Zewnętrzna szyba ma więc temperaturę powietrza, a w pogodną noc schładza się jeszcze o 1-3°C. Gdy spadnie poniżej punktu rosy, osiada na niej rosa. To nie wada, tylko dowód dobrej izolacji. Zjawisko mija zwykle 1-3 godziny po wschodzie słońca.

Poniżej wyjaśniam, skąd się bierze, dlaczego nasila się jesienią i wiosną, jak odróżnić je od dwóch innych rodzajów parowania i czego nie robić.

Skąd się bierze para na szybie od zewnątrz?

To dokładnie ten sam proces, który rano zostawia rosę na trawie i szron na szybie samochodu. Powietrze zawsze zawiera parę wodną. Gdy styka się z powierzchnią zimniejszą niż jego punkt rosy, para skrapla się w drobne krople.

W starym oknie ciepło z mieszkania przenikało przez szyby i podgrzewało zewnętrzną taflę o kilka stopni. Rosa nie miała szans. Nowoczesny pakiet trzyszybowy z gazem szlachetnym i powłokami niskoemisyjnymi zatrzymuje to ciepło w pokoju. Zewnętrzna szyba zostaje sam na sam z otoczeniem.

Do tego dochodzi wypromieniowanie ciepła. W bezchmurną noc szyba oddaje ciepło w stronę nieba i schładza się poniżej temperatury powietrza, tak jak dach auta. Stąd rosa pojawia się najczęściej po pogodnej, bezwietrznej nocy, a znacznie rzadziej po pochmurnej.

Punkt rosy: o ile szyba musi być zimniejsza od powietrza?

Tabela pokazuje, jak niewiele potrzeba. Wartości policzone wzorem Magnusa dla typowych jesiennych nocy:

Wniosek: przy wilgotności 90-95%, typowej dla jesiennych i wiosennych nocy, wystarczy, że szyba wystygnie o niecały stopień lub dwa poniżej temperatury powietrza. Wypromieniowanie w pogodną noc daje to bez trudu. Przy temperaturze szyby poniżej zera zamiast kropli pojawia się szron.

Kiedy okna parują od zewnątrz najczęściej?

Zjawisko ma wyraźną sezonowość i porę dnia:

• Pora roku: najczęściej wrzesień-listopad i marzec-maj. Noce są wtedy chłodne, a powietrze wilgotne. W środku zimy powietrze bywa za suche, a latem noce za ciepłe.
• Pora dnia: od późnej nocy do 1-3 godzin po wschodzie słońca.
• Pogoda: bezchmurnie, bezwietrznie, wysoka wilgotność, często mgła w dolinach.
• Położenie domu: tereny podmokłe, okolice rzek i jezior, nowe osiedla na obrzeżach miast, gdzie dom stoi na otwartej przestrzeni.

Temat wraca zwykle w pierwszym sezonie po wymianie okien. Poprzednie okna nie parowały, nowe parują, więc pierwsza myśl to wada. Zwykle jest odwrotnie.

Jak odróżnić trzy rodzaje parowania szyb?

To najważniejszy test w tym temacie, bo każdy z trzech przypadków ma inną przyczynę i inne rozwiązanie. Wystarczy przetrzeć zaparowane miejsce palcem, najpierw od zewnątrz, potem od środka.

Parowanie od środka to zupełnie inny problem. Wskazuje na wilgoć w mieszkaniu i brak dopływu powietrza przez nawiewnik, a długotrwałe prowadzi do pleśni na ościeżach, częstym miejscu mostka termicznego przy oknie. Para uwięziona między szybami oznacza z kolei, że pakiet stracił szczelność i już jej nie odzyska.

Czy da się zapobiec parowaniu okien od zewnątrz?

W istniejącym oknie praktycznie nie. I zwykle nie ma takiej potrzeby, bo rosa znika sama.

Jedyne trwałe rozwiązanie to szyba z powłoką antyroszeniową (nazywaną też antykondensacyjną) na zewnętrznej tafli. Powłoka ogranicza wypromieniowanie ciepła, więc szyba nie schładza się tak mocno w nocy. Nakłada się ją fabrycznie, dlatego wchodzi w grę tylko:

• przy zamawianiu nowych okien,
• przy wymianie pakietu szybowego, np. po uszkodzeniu lub rozszczelnieniu.

Dopłatę wycenia producent okien. Opłaca się tam, gdzie widok ma znaczenie: w dużych przeszkleniach tarasowych i oknach od strony ogrodu, na które patrzysz przy porannej kawie.

Spraye hydrofobowe nie zatrzymują rosy. Sprawiają tylko, że woda zbiera się w większe krople i szybciej spływa, więc szyba szybciej robi się przejrzysta. Pomocne, ale nie rozwiązuje problemu.

Czego nie robić, gdy okna parują od zewnątrz?

• Nie składaj reklamacji z tego powodu. Producent odrzuci ją, bo okno działa zgodnie z parametrami. Warto natomiast zachować dokumenty okna na wypadek pary między szybami.
• Nie podkręcaj ogrzewania, żeby „ogrzać szybę”. Dobre okno przepuści tylko ułamek dodatkowego ciepła, a rachunek wzrośnie.
• Nie przecieraj szyb codziennie na sucho. Kurz i pył z powietrza działają jak papier ścierny i po sezonie widać mikrorysy pod światło.
• Nie polewaj oszronionej szyby gorącą wodą. Duża różnica temperatur obciąża szkło i uszczelkę.
• Nie wymieniaj dobrych okien na gorsze. Rosa kilka poranków w roku to cena za niższy rachunek za ogrzewanie przez cały sezon.

Najczęstsze błędy w ocenie parowania szyb

• Mylenie rosy zewnętrznej z parą między szybami. Obie wyglądają podobnie z pokoju. Test palcem rozstrzyga sprawę w minutę.
• Szukanie przyczyny w montażu. Rosa na zewnętrznej szybie nie ma nic wspólnego z pianką, taśmami ani kotwami okna.
• Obwinianie wilgoci w mieszkaniu. Wilgotność w domu wpływa na parowanie od środka, nie od zewnątrz.
• Uznanie, że w oknie brakuje gazu. Pakiet bez argonu miałby cieplejszą zewnętrzną szybę i parowałby od zewnątrz rzadziej, nie częściej.

Podsumowanie

Okna parują od zewnątrz, bo są dobre. Ciepły pakiet szybowy nie ogrzewa zewnętrznej tafli, ta w pogodną, wilgotną noc schodzi poniżej punktu rosy i łapie rosę jak trawnik. Rano słońce i wiatr ją zbierają, zwykle w 1-3 godziny.

Jeśli masz wątpliwości, zrób rano test palcem: od zewnątrz, od środka. Tylko jeden z trzech wyników, mgła nieścieralna z żadnej strony, oznacza usterkę do reklamacji.