Grzejnik szumi, gwiżdże albo stuka — przyczyny i co zrobić

Gdy grzejnik szumi lub gwiżdże przy zaworze, najczęściej przyczyną jest zawór termostatyczny, przez który woda przeciska się przy zbyt dużej różnicy ciśnień. Bulgotanie oznacza powietrze, a stukanie przy nagrzewaniu to rury, które wydłużają się i ocierają o ściany. W bloku szum w wielu mieszkaniach naraz zgłaszasz administracji.

Hałas instalacji słychać najwyraźniej przy pełnej pracy ogrzewania, zwykle od października, i w nocy, gdy w domu cichnie. Zanim cokolwiek zrobisz, ustal, jaki dokładnie dźwięk słyszysz. Każdy ma inną przyczynę i inne rozwiązanie.

Szum, gwizd, bulgotanie czy stukanie? Rozpoznaj dźwięk

Najprostsza metoda przy diagnozie: nagraj dźwięk telefonem, trzymając go 20-30 cm od zaworu, a potem przy rurze w ścianie. Nagranie pomaga porównać dźwięki i przyda się w zgłoszeniu.

Dlaczego grzejnik szumi przy zaworze termostatycznym?

Zawór termostatyczny reguluje przepływ, przymykając gniazdo, przez które płynie woda. Gdy głowica przykręca zawór, szczelina robi się bardzo wąska. Jeśli pompa albo węzeł cieplny wytwarzają przy tym duże ciśnienie, woda przeciska się przez tę szczelinę z dużą prędkością i szumi albo gwiżdże. Przy zbyt dużej różnicy ciśnień zawór potrafi też nie domknąć się do końca i wtedy grzejnik grzeje mimo zakręconej głowicy.

Problem narasta w konkretnych warunkach:

• w cieplejsze dni jesieni, gdy większość głowic w domu jest przymknięta,
• w nocy, gdy pokoje są nagrzane, a termostaty zamykają przepływ,
• gdy przykręcisz na zero kilka grzejników naraz, bo pompa tłoczy wodę przez mniej otwartych zaworów,
• w instalacji bez regulacji hydraulicznej, czyli bez nastaw wstępnych na zaworach i bez zaworów różnicy ciśnień.

Test głowicy w 5 minut

1. Poczekaj, aż szum się pojawi.
2. Przekręć głowicę na 5 (maksimum) i odczekaj minutę. Szum ucichł lub wyraźnie się zmienił? Winny jest zawór pracujący na małym otwarciu.
3. Wróć na 3 i posłuchaj ponownie.
4. Ustaw 1 i sprawdź, czy przy niskiej nastawie dźwięk wraca najgłośniej.
5. Zanotuj wyniki i porę dnia. Jeśli szum nie zmienia się w ogóle przy żadnej nastawie, źródłem jest raczej rura lub pion, nie zawór.

Co da się z tym zrobić?

W domu z własnym kotłem przyczyną bywa zbyt wysoki bieg pompy obiegowej. W pompie zewnętrznej z przełącznikiem zmianę biegu lub trybu opisuje jej instrukcja. Pompa wbudowana w kocioł gazowy to już zakres serwisanta, który może zmienić ustawienia w menu serwisowym. Trwałe rozwiązanie to regulacja hydrauliczna instalacji: ustawienie nastaw wstępnych na wkładkach zaworów i ewentualnie montaż zaworu różnicy ciśnień. To praca instalatora, orientacyjnie 200-600 zł dla domu jednorodzinnego.

Zabrudzona wkładka zaworu też potrafi gwizdać, bo osad zwęża przepływ. Wymiana wkładki kosztuje orientacyjnie 30-80 zł za część. W części zaworów robi się ją bez spuszczania wody, ale specjalnym przyrządem, więc zleć to instalatorowi.

Bulgotanie i przelewanie: powietrze w grzejniku

Bulgotanie, szum przelewającej się wody i zimna góra grzejnika to objawy powietrza. Pomaga odpowietrzenie grzejnika kluczem za kilka złotych, zaczynając od grzejnika położonego najniżej. W domu z własnym kotłem po odpowietrzeniu sprawdź manometr, bo ciśnienie spada. Jeśli bulgotanie wraca co kilka dni, instalacja zasysa powietrze albo traci wodę i potrzebny jest serwis.

Stukanie i trzaski przy nagrzewaniu: rury, które pracują

Rura grzewcza wydłuża się, gdy się nagrzewa. Stalowa przy wzroście temperatury o 50°C przybiera około 0,6 mm na każdy metr, rury z tworzyw nawet kilka razy więcej. Na kilkumetrowym odcinku to kilka milimetrów ruchu. Jeśli rura jest ciasno zaciśnięta w uchwycie, dotyka krawędzi przepustu w stropie albo opiera się o konsolę grzejnika, przesuwa się skokowo i trzaska.

Jak znaleźć miejsce:

1. Posłuchaj w czasie nagrzewania, po włączeniu ogrzewania albo po nocnym obniżeniu.
2. Przyłóż do rury końcówkę długiego śrubokręta, a rączkę do ucha, jak stetoskop. Sprawdź tak kilka miejsc: dźwięk jest najgłośniejszy przy źródle.
3. Sprawdź przepusty w ścianach i podłodze, uchwyty rur i wieszaki grzejnika.

Co możesz zrobić sam: włożyć filcową lub gumową podkładkę między grzejnik a wieszak, wymienić ciasną obejmę rury na uchwyt z wkładką gumową, owinąć rurę w przepuście paskiem otuliny. Pracuj na zimnej instalacji, bo rury grzewcze parzą.

Co zgłosić administracji w bloku?

Hałas instalacji w bloku bardzo często wynika z ustawień węzła cieplnego albo braku regulatorów różnicy ciśnień na pionach. Tego nie naprawisz przy swoim grzejniku. Zgłoś problem, gdy:

• szum lub gwizd słychać przy kilku grzejnikach albo u sąsiadów z pionu,
• dźwięk pojawia się regularnie o tej samej porze, na przykład w nocy,
• pion stuka przy każdym starcie ogrzewania,
• słychać uderzenia w rurach lub buczenie niezależnie od ustawień głowic.

Dobre zgłoszenie zawiera: od kiedy trwa hałas, o jakiej porze, w których pomieszczeniach, przy jakim ustawieniu głowic, czy sąsiedzi mają to samo. Dołącz nagranie. Takie zgłoszenie konserwator obsłuży szybciej niż ogólne „grzejnik hałasuje".

Najczęstsze błędy przy szumiącym grzejniku

• Odpowietrzanie na gwizd przy zaworze. W grzejniku nie ma powietrza, więc zabieg nic nie zmieni.
• Zakręcanie kilku grzejników do zera. Rośnie różnica ciśnień na pozostałych zaworach i szum się nasila.
• Kręcenie zaworem powrotnym na wyczucie. Rozregulowujesz grzejnik, który zaczyna grzać słabiej lub szumieć jeszcze głośniej.
• Wypełnianie przepustu pianką montażową. Utwardzona pianka blokuje ruch rury i stukanie przenosi się w inne miejsce.
• Samodzielne przestawianie pompy w kotle gazowym. To zakres serwisanta, a zmiany w menu serwisowym mogą zaburzyć pracę kotła.

Podsumowanie

Szumiący grzejnik diagnozujesz uchem. Równy syk lub gwizd przy zaworze to zwykle za duża różnica ciśnień przy przymkniętej głowicy: zrób test głowicy, ustaw grzejniki równo, a trwałą poprawkę zleć instalatorowi lub administracji. Bulgotanie to powietrze i odpowietrzenie. Stukanie przy nagrzewaniu to rury ocierające o przepusty i uchwyty, które wyciszysz podkładkami przy własnym grzejniku. Pierwszy krok na dziś: nagraj dźwięk i sprawdź, czy zmienia się po przekręceniu głowicy na 5.