Cieknący zawór przy grzejniku — dławik, śrubunek, gwint

Cieknący zawór przy grzejniku w większości przypadków przecieka spod głowicy, przez dławik trzpienia. Zdejmij głowicę, dokręć nakrętkę dławika kluczem o 1/8 obrotu i wytrzyj do sucha. Jeśli woda wychodzi na śrubunku albo z gwintu przy rurze, trzeba odciąć grzejnik i spuścić z niego wodę, a w bloku zwykle zamknąć pion przez administrację.

Przecieki przy grzejnikach wychodzą najczęściej na starcie sezonu. Instalacja stała przez lato zimna, uszczelnienia wyschły, a potem nagle dostają wodę o temperaturze 60°C i skaczące ciśnienie po napełnianiu.

Skąd dokładnie cieknie? Test suchej chusteczki

Woda spływa w dół po korpusie, więc kropla na dole zaworu rzadko pokazuje miejsce wycieku. Zanim sięgniesz po klucz, zlokalizuj przeciek dokładnie.

1. Wytrzyj zawór, śrubunek i rurę do sucha.
2. Owiń każdy z trzech punktów osobnym kawałkiem suchej chusteczki lub papieru toaletowego: pod głowicą, na nakrętce przy grzejniku, na połączeniu z rurą.
3. Odczekaj 15-30 minut przy pracującym ogrzewaniu.
4. Mokry papier pokaże ci winowajcę. Jeśli mokre są dwa, liczy się ten położony wyżej.

Czego potrzebujesz?

• dwa klucze — nastawny do 30 mm i płaski lub drugi nastawny do kontry,
• sznur teflonowy do dławnic (grafitowy lub PTFE, 10-20 zł) albo oring pasujący do wkładki zaworu,
• pasta uszczelniająca lub nić do gwintów (15-25 zł), jeśli będziesz rozkręcać śrubunek,
• miska, dwa wiadra i ręczniki — grzejnik panelowy 600 × 1000 mm mieści orientacyjnie 5-8 litrów wody,
• rękawice, bo woda z pracującej instalacji ma 50-70°C.

Jak naprawić przeciek pod głowicą (dławik)?

Trzpień zaworu przechodzi przez korpus i musi być uszczelniony. W starszych zaworach ręcznych robi to nakrętka dławika i szczeliwo, w termostatycznych zwykle oring we wkładce. Po latach szczeliwo się zużywa, a po lecie dodatkowo wysycha.

1. Odkręć głowicę termostatyczną albo zdejmij pokrętło zaworu ręcznego. Nakrętkę głowicy odkręcisz zwykle ręką lub kluczem 30 mm.
2. Znajdź nakrętkę dławika — małą, sześciokątną nakrętkę wokół trzpienia, tuż nad korpusem.
3. Przytrzymaj korpus zaworu drugim kluczem, żeby nie przekręcić całego zaworu na rurze.
4. Dokręć dławik o 1/8 obrotu w prawo. Nie więcej. Za mocno dociśnięty zablokuje trzpień i zawór przestanie regulować.
5. Sprawdź trzpień palcem: powinien dalej sprężynować. Wytrzyj zawór i owiń chusteczką.
6. Po 30 minutach skontroluj. Jeśli dalej wilgotno, dokręć o kolejne 1/8 obrotu, maksymalnie dwa razy.

Gdy dokręcanie nie pomaga, szczeliwo trzeba wymienić. W starym zaworze ręcznym zakręć zawór do oporu, odkręć nakrętkę dławika, wyjmij stare szczeliwo i nawiń na trzpień 3-4 zwoje sznura teflonowego zgodnie z kierunkiem dokręcania. Potem nakręć nakrętkę i dociśnij o pół obrotu od chwili oporu.

W zaworach termostatycznych sprawdź instrukcję producenta. Część z nich pozwala wymienić oring trzpienia lub całą wkładkę bez spuszczania wody, ale często wymaga to specjalnego przyrządu. Bez niego nie wykręcaj wkładki pod ciśnieniem, bo z otworu tryśnie gorąca woda.

Jak uszczelnić śrubunek przy grzejniku?

Śrubunek to nakrętka łącząca zawór z grzejnikiem. Uszczelnia go stożek dociskany do gniazda albo płaska uszczelka. Po sezonie pracy i skokach temperatury potrafi się minimalnie poluzować.

Najpierw spróbuj bez rozkręcania. Złap korpus zaworu jednym kluczem, nakrętkę śrubunku drugim i dokręć o 1/8, najwyżej 1/4 obrotu. Kontra jest obowiązkowa, bo bez niej przekręcisz zawór na rurze i zrobisz sobie drugi przeciek, na gwincie.

Jeśli to nie wystarczy, przeuszczelnij:

1. Zamknij zawór zasilający (ten z głowicą). Głowica ustawiona na zero nie domyka go szczelnie, bo ma ochronę przed zamarzaniem. Zdejmij ją i nakręć plastikowy kapturek montażowy lub pokrętło ręczne, a potem dokręć do oporu.
2. Zamknij zawór powrotny po drugiej stronie grzejnika. Często siedzi pod plastikową zaślepką i zamyka się kluczem imbusowym albo płaskim, w prawo do oporu. Policz obroty i zapisz je, bo zawór powrotny bywa ustawiony przez instalatora na konkretne otwarcie.
3. Podstaw miskę, rozłóż ręczniki i poluzuj śrubunek o pół obrotu. Poleci woda z grzejnika. Otwórz odpowietrznik u góry, żeby spływała szybciej.
4. Zlewaj do wiader, aż grzejnik się opróżni. Przy 5-8 litrach to kilka tur z miską.
5. Rozkręć śrubunek do końca, oczyść stożek i gniazdo z osadu. Płaską uszczelkę wymień na nową, stożek posmaruj cienko pastą uszczelniającą przeznaczoną do instalacji grzewczych.
6. Skręć z kontrą, zamknij odpowietrznik i otwórz zawory: najpierw powrotny na zapisaną liczbę obrotów, potem zasilający.
7. Odpowietrz grzejnik i sprawdź ciśnienie na kotle, bo część wody z układu właśnie wylałeś.

Przeciek na gwincie przy rurze albo na korpusie

Gwint łączący zawór z rurą był uszczelniony pakułami lub nicią przy montażu. Gdy tam cieknie, szczeliwo trzeba odnowić, a to oznacza wykręcenie zaworu z rury. Rury nie odetniesz zaworem przy grzejniku, bo ten gwint siedzi przed nim, więc w praktyce spuszczasz wodę z pionu lub z całej instalacji.

Nie próbuj dokręcać zaworu na gwincie. Stożkowy gwint rurowy po dokręceniu o dodatkowy obrót potrafi rozerwać stary mosiężny korpus, a stalowa rura w ścianie pęka tuż przy złączce.

Biały lub zielonkawy nalot na korpusie, rysa albo wilgoć w miejscu bez żadnego połączenia to sygnał, że zawór jest pęknięty lub przeżarty. Wtedy zostaje wymiana. Nowy zawór termostatyczny z wkładką kosztuje orientacyjnie 60-150 zł, a jego montaż u hydraulika 150-300 zł.

Blok czy dom: kto zamyka wodę?

W domu z własnym kotłem decydujesz sam: wyłączasz kocioł, zamykasz zawory przy grzejniku i po robocie uzupełniasz ciśnienie według instrukcji kotła.

W bloku z ogrzewaniem z sieci sprawa wygląda inaczej:

• Dławik pod głowicą dokręcisz sam, bo niczego nie rozkręcasz.
• Śrubunek możesz przeuszczelnić sam tylko wtedy, gdy grzejnik ma sprawny zawór powrotny i zasilający. W starszych blokach często go nie ma.
• Gwint, korpus, wymiana zaworu wymagają spuszczenia wody z pionu. Robi to administracja lub konserwator spółdzielni, a ty umawiasz termin. Zakręcenie pionu w piwnicy przez lokatora zostawia bez ogrzewania sąsiadów z kilku pięter.

Przy strużce, której nie powstrzymasz, dzwoń od razu na numer alarmowy administracji. Numer znajdziesz zwykle na tablicy ogłoszeń na klatce. Co robić, gdy woda leje się już na podłogę, opisuję w poradniku o zalaniu mieszkania.

Najczęstsze błędy przy naprawie zaworu grzejnikowego

• Dokręcanie bez kontry. Przekręcasz cały zawór na rurze i robisz nowy przeciek na gwincie.
• Dławik dokręcony „na maksa". Trzpień się blokuje, głowica przestaje regulować, a grzejnik zostaje zimny albo gorący bez przerwy.
• Rozkręcanie śrubunku przy otwartym zaworze powrotnym. Woda leci z obu stron, a ty nie masz jak jej zatrzymać.
• Zapomniana liczba obrotów zaworu powrotnego. Grzejnik po naprawie grzeje słabiej albo szumi, bo rozregulowałeś instalację.
• Owijanie stożka śrubunku grubo taśmą teflonową. Taśma rozwarstwia się pod nakrętką i przeciek wraca po kilku dniach.

Podsumowanie

Cieknący zawór przy grzejniku zacznij od testu suchej chusteczki, bo miejsce kropli na podłodze rzadko pokazuje źródło. Przeciek pod głowicą to dławik: 1/8 obrotu z kontrą, 0 zł i pięć minut. Śrubunek dokręcasz delikatnie, a przeuszczelniasz dopiero po zamknięciu obu zaworów i spuszczeniu wody z grzejnika. Gwint przy rurze i pęknięty korpus oznaczają spuszczenie pionu, czyli w bloku telefon do administracji.